به گزارش اداره ارتباطات و روابط عمومی شورای اسلامی کلانشهر اراک،پس از سه جلسه تخصصی در کمیسیون امور زیربنایی استانداری مرکزی، طرح حفظ و احیای باغات پهنه سنجان کرهرود و قنات ناصری اراک با محوریت صیانت از آنها به تصویب رسید؛ طرحی که شورای ششم آن را آزمون تاریخی مدیریت شهری برای نجات هویت سبز و تاریخی اراک میداند.
در پی برگزاری جلسات کمیسیون امور زیربنایی استانداری مرکزی به ریاست معاون عمرانی استانداری و با حضور مدیران کل و کارشناسان مرتبط، موضوع ساماندهی و حفاظت از باغات اراک در پهنه سنجان مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت، اصل حفظ باغات و قنوات تاریخی این محدوده به تصویب رسید. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که بنا بر اعلام مدیریت شهری، پهنه یادشده در وضعیت قرمز قرار دارد.
بر اساس گزارشهای ارائهشده، طی سالهای اخیر بیش از ۳۰ درصد از سطح اراضی باغی این محدوده کاهش یافته و دبی قنوات، بهویژه قنات تاریخی ناصری، به کمتر از ۴۰ درصد میانگین تاریخی خود رسیده است. افت شدید سفرههای زیرزمینی، حفر چاههای غیرمجاز، فرسودگی و انسداد مسیر قنوات، تخریب مظهرها در بالادست و فشار ساختوسازهای مسکونی و صنعتی از مهمترین تهدیدهای پیشروی این میراث طبیعی و تاریخی عنوان شده است.
شورای ششم شهر اراک از ابتدای دوره فعالیت خود، با نگاه راهبردی به باغات و قنوات بهعنوان داراییهای استراتژیک و ریههای تنفسی شهر، تدوین طرح جامع احیا و بازآفرینی باغات شهری و قنوات را در دستور کار قرار داد. هدفگذاری این طرح تا افق ۱۴۰۸، بازیابی ۷۵ درصد ظرفیت آبدهی قنوات و تثبیت ۹۰ درصد باغات باقیمانده است.
در بخش اقدامات اجرایی، تأمین منبع آب پایدار یکی از محورهای اصلی طرح محسوب میشود. بر این اساس، شهرداری در نظر دارد با استفاده از پساب تصفیهشده برای آبیاری فضای سبز شهری، وابستگی به منابع آب زیرزمینی را کاهش داده و بخشی از چاهها را در اختیار باغداران قرار دهد. همچنین نجاتبخشی قنوات، بهویژه قنات ناصری، از طریق لایروبی مستمر، تکمیل مطالعات انتقال پساب و مدیریت مهندسی چرخه آب دنبال خواهد شد.
تغییر الگوی آبیاری از روشهای سنتی به سیستمهای نوین زیرسطحی، نصب کنتورهای هوشمند بر چاهها و پایش مستمر منابع آبی، از دیگر برنامههای پیشبینیشده در این طرح است. در حوزه حقوقی نیز با اجرای دقیق، تهیه نقشههای GIS و تعیین حدود رسمی، ممنوعیت مطلق تغییر کاربری اراضی کشاورزی دنبال میشود.
برای ضمانت اجرای طرح، تشکیل کمیسیون نظارتی با حضور شهرداری، جهاد کشاورزی، محیط زیست، مالکان و گروههای مردمی پیشبینی شده است. همچنین در حوزه اقتصاد باغداری، توسعه گردشگری پایدار، باغگردی و مزرعهگردی بهعنوان راهکاری برای افزایش صرفه اقتصادی و جلوگیری از فروش اراضی مورد توجه قرار گرفته است.
این طرح در سه فاز کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت اجرا خواهد شد؛ از تصویب نهایی و توقف صدور مجوز ساختوساز تا دستیابی به ۷۵ درصد دبی آب قنوات و بهرهبرداری کامل گردشگری. مدیریت شهری تأکید دارد که تحقق این اهداف مستلزم ایجاد پنجره واحد مدیریتی با دبیری شهرداری و هماهنگی کامل دستگاههای اجرایی است؛ چراکه حفظ باغات اراک، میراثی برای آیندگان و شاخصی برای سنجش کارآمدی مدیریت شهری خواهد بود.
